افزودنیهای خوراک طیور به عنوان ترکیباتی مکمل، نقش مؤثری در بهبود عملکرد رشد، تقویت سیستم ایمنی، افزایش کیفیت تولیدات و کاهش مصرف آنتیبیوتیکها ایفا میکنند. امروزه با گسترش صنعت پرورش مرغ گوشتی و تخمگذار، استفاده از افزودنیها به بخشی جداییناپذیر از تغذیه علمی و اقتصادی طیور تبدیل شده است.
در این مقاله به بررسی انواع افزودنیهای خوراک طیور، مزایای هر کدام، و اهمیت استفاده هدفمند از آنها در جیره غذایی خواهیم پرداخت.
افزودنیهای خوراکی موادی هستند که به صورت عمدی و به مقدار مشخص، برای بهبود ویژگیهای تغذیهای، عملکردی یا سلامت پرنده، به خوراک پایه افزوده میشوند. این ترکیبات ممکن است منشأ طبیعی، میکروبی، شیمیایی یا آنزیمی داشته باشند و به دو گروه اصلی تقسیم میشوند:
افزودنیهای تغذیهای (Nutritional Additives)
شامل ویتامینها، مواد معدنی، اسیدهای آمینه، چربیهای ضروری و غیره
افزودنیهای عملکردی یا غیرتغذیهای (Zootechnical & Sensory Additives)
مانند آنزیمها، پروبیوتیکها، پریبیوتیکها، اسیدهای آلی، مایکوتوکسین بایندرها، رنگدانهها و …
آنزیمها با شکستن ترکیبات غیرقابلهضم مانند NSPها (پلیساکاریدهای غیرنشاستهای)، باعث بهبود قابلیت هضم خوراک و کاهش هزینه تغذیه میشوند.
مثال: فیتاز، زایلاناز، بتاگلوکاناز
افزایش جذب مواد مغذی کاهش خروج مواد دفعی و بهبود محیط سالن صرفهجویی در منابع پروتئینی و معدنی
میکروارگانیسمهای زنده مفید (مثل لاکتوباسیلوسها) که باعث تثبیت فلور مفید روده و تقویت سیستم ایمنی میشوند.
کاهش رشد باکتریهای بیماریزا بهبود عملکرد روده و افزایش جذب کاهش نیاز به آنتیبیوتیکها
فیبرهای غیرقابلهضم که تغذیه باکتریهای مفید روده را فراهم کرده و اثر پروبیوتیکها را تقویت میکنند. مانند مانان الیگوساکاریدها (MOS) و فروکتو الیگوساکاریدها (FOS).
ترکیباتی مانند اسید فرمیک، اسید پروپیونیک و سیتریک که با کاهش pH دستگاه گوارش، رشد باکتریهای مضر را مهار کرده و عملکرد گله را بهبود میبخشند.
بهبود سلامت گوارشی کاهش بوی آمونیاک در بستر افزایش ضریب تبدیل غذایی
این ترکیبات با اتصال به سموم قارچی موجود در خوراک (مثل آفلاتوکسین)، مانع جذب آنها در بدن طیور میشوند.
پیشگیری از مسمومیت و تلفات حفظ سلامت کبد و کلیه افزایش ضریب ایمنی گله
برای بهبود رنگ زرده تخممرغ یا محافظت از چربیها در برابر اکسید شدن، استفاده میشوند. (مانند گزانتوفیل، ویتامین E، BHT)
استفاده از افزودنیهای دارای تاییدیه علمی و بهداشتی
تنظیم میزان مصرف بر اساس مرحله رشد و نوع پرنده
همکاری با متخصص تغذیه طیور برای تنظیم جیره دقیق
توجه به تداخلات احتمالی بین افزودنیها
ذخیرهسازی صحیح برای حفظ کیفیت مواد
استفاده هدفمند و علمی از افزودنیها در خوراک طیور، یک ابزار کلیدی برای افزایش بهرهوری، بهبود سلامت گله، و کاهش وابستگی به داروهای شیمیایی و آنتیبیوتیکها است. دامداران و مدیران فارمهای طیور باید با مشاوره متخصصین تغذیه، افزودنیهای مناسب را با دوز درست و در زمان مناسب در جیره بگنجانند تا بهترین نتایج اقتصادی و زیستی حاصل شود.
